Paphlagonia Bölgesinden Karı-Koca Büstlü, Eros ve Medusa’lı Bir Mezar Anıtı Üzerine Yeni Bir Değerlendirme / A New Consideration of a Grave Monument with Married Couple Bust, Eros and Medusa from Paphlagonia Region - Çelikbaş, Ersin; Eliüşük, Mevlüt (Journal of History Culture and Art Research, 2017)
Abstract There is not so many scientific research on grave typology and tradition of burial in Paphlagonia region. In addition to this, there is not sufficient data on the history and culture of the region, which can be explained with the limited number of archaeological excavation in Paphlagonia region. Preliminary preparation for further far-reaching studies has been intended with this research on a piece of grave monument located in a yard at the south of Paphlagonia region, at the present time in Günesli village of Karabuk province. Even if this research is assesed as a preliminary study, the artefact we treat is of a high value in terms of grave typology of the region. The fact that there is Sora and Hadrianapolis in immediate environment of Gunesli village in which grave monument has been located suggests that it can be a small residential area subject to these ancient cities. However, there are no facts and figures to prove it. And yet, good craftsmanship in the artefact points out that the owner of the grave may be an important person. The artefact is cubical as it stands. Man and wife and two Eros figures holding torch in both sides are portayed in a niche frontally encircled by columns. There is lion sculpture on the upper part of the artefact while Gorgon (medusa) is engraved on the other sides. Given the existent features of the artefact, it can be said that the artefact is unique to the region. A great number of rectangular and round graveyard columns have been found in the course of scientific works in the region. The existence of the clamp hole beneath the artefact shows that this artefact has been placed on such a pedestal. Stylistic features of the figures on the artefact have been examined and it has been dated to the 3rd century A.C. At the end of this research a new type of grave has been added to the grave typology of Paphlagonia region and it has been proven how rich the grave typology of the region is. Öz Paphlagonia Bölgesi’nde mezar tipolojisi ve bu mezarlara yapılan gömü gelenekleri ile ilgili çok fazla bilimsel çalışma yapılmamıştır. Buna ek olarak bölgenin tarihi ve kültürü ile ilgili çok fazla veri de bulunmamaktadır ki bu durumu, bölgede arkeolojik kazıların sınırlı kalmasıyla açıklamak mümkündür. Paphlagonia Bölgesinin güneyinde günümüzde Karabük ili sınırları içerisinde kalan Güneşli Köyü’de bir bahçe içinde tespit edilen mezar anıtı parçası üzerine yaptığımız bu çalışmada ileride yapılacak geniş kapsamlı çalışmalara ön hazırlık yapılmaya çalışılmıştır. Bu çalışma bir ön hazırlık olarak değerlendirilse de ele aldığımız eser bölgenin mezar tipolojisi bakımından oldukça önemlidir. Mezar anıtının tespit edildiği Güneşli köyünün yakın çevresinde Sora ve Hadrianapolis antik kentlerinin varlığı olasılıkla köyün bu antik kentlere bağlı küçük bir yerleşim olabileceğini akla getirmektedir. Ancak bu durumu kesin kanıtlayacak kesin veriler bulunmamaktadır. Ancak eserde oldukça iyi işçilik mezar sahibinin önemli bir kişi olabileceğini de akla getirmektedir. Eser mevcut haliyle kübik bir şekil arz eder. Cephede sütunlarla çevrelenmiş bir niş içerisinde karıkoca ve onların her iki tarafında elinde meşale tutan iki eros betimlenmiştir. Diğer yüzlerde gorgo (medusa) işlenirken, eserin üst bölümünde kırık bir aslan heykeli vardır. Eserin mevcut özellikleri göz önüne alındığında eserin bölge için ünik olduğunu söylemek mümkündür. Bölgede yapılan bilimsel çalışmalarda çok sayıda dikdörtgen ve daire formlu mezar sütunları ele geçmiştir. Eserin altındaki zıvanın varlığı da bu eserin böyle bir kaide üzerine yerleştirildiğini göstermiştir. Eserde figürlerin stil özellikleri değerlendirilmiş ve M.S. 3 yüzyıla tarihlenmiştir. Bu çalışma sonucunda Paphlagonia Bölgesinin mezar tipolojisine yeni bir mezar türü daha eklenmiş ve bölgenin mezar tipolojisinin ne denli zengin olduğu ortaya koyulmuştur.