Ortaçağ ve Sonrası Muş İli Yüzey Araştırması -2010- Varto / A Survey on Medieval and Later Periods of Varto, Muş (2010) - KILAVUZ, Bülent Nuri (Journal of History Culture and Art Research, 2013)
Abstract The research carried out with the permission of General Directorate of Monuments and Museums, Culture and Tourism Ministry of Turkish Republic, between 9 to 26 July 2010 in the center of Muş, Varto, Korkut and Hasköy towns. In the research, cultural assets which were three churches, a store, a fountain, monument consisting of six houses and thirteen cemeteries were identified and examined. The houses in the center of Muş are generally made of mud brick with two-storey. The houses at Minaret, the castle and the River districts are disappearing rapidly, because they remain in the center of the city. They indicate the characteristic feature of Muş especially with front-side arrangements. The tombstones found in Varto district are noteworthy with human and animal figure forms. The tombstones identified in villages of Hasköy and Korkut towns stand with the sword and shield motifs. Memorial monuments and tombstones vary in terms of materials, forms and style according to region and periods. The works identified usually belong to the Ottoman (XVI-XIX centuries) period. The searched cemeteries were found to be different from each other. It is important to demonstrate the richness of the geography of Muş. Some of the motifs over the Headstones indicate differences, especially compared to other provinces in the region. Historical graves in the cemetery are rapidly destroyed by natural and human factors gradually. In addition, all new burials in cemeteries today increase the destruction. Öz T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izinleri ile 09-26 Temmuz 2010 tarihleri arasında Muş merkez, Varto, Korkut ve Hasköy ilçelerinin köylerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada; üç kilise, bir depo, bir çeşme, altı evden oluşan anıt eser ve on üç mezarlıktan oluşan kültür varlıkları tespit edilerek incelenmiştir. Muş merkezdeki evler genellikle kerpiç malzemeli ve iki katlıdır. Minare, Kale ve Dere Mahallelerinde bulunan evler, kent merkezinde kalmalarından dolayı hızla yok olmaktadırlar. Özellikle ön cephe düzenlemeleriyle Muş’a ait karakteristik bir özellik gösterirler. Varto ilçesinde tespit edilen Mezar taşları insan ve hayvan figürlü formlarıyla dikkat çekicidir. Hasköy ve Korkut’un köylerinde tespit edilen Mezar taşları ise kılıç ve kalkan motifleriyle öne çıkar. Anıt eserler ve Mezar taşları bölgeye ve dönemlerine göre malzeme, form ve üslup açısından farklılıklar göstermektedir. Tespit edilen eserler genellikle Osmanlı (XVI-XIX Yüzyıl) dönemine aittir. İncelenen mezarlıkların hepsi birbirlerinden farklı özellikler sergilemektedir. Bu durum Muş coğrafyasının zenginliğini ortaya koyması açısından önemlidir. Mezar taşları üzerindeki bazı motifler özellikle bölgedeki diğer illere oranla farklılıklar sergilemektedir. Mezarlıklardaki tarihi mezarlar doğal ve insani etkenlerle günden güne hızla tahrip olmaktadır. Ayrıca bütün mezarlıklarda günümüzde de yeni gömülerin devam etmesi tahribi artırmaktadır. L’Enquête du terrain de la ville de Muş dans la période médiévale et postmédiévale 2010 Varto Résumé Cette étude a été réalisée du 09 au 26 juillet 2010 avec l’autorisation du Ministère de la culture et du tourisme de la République turque et de la Direction générale des monuments culturels et des musées au centre ville de Muş et aux villages des districts de Varto, Korkut et Hasköy. Dans cette recherche, on a identifié et examiné trois églises, un dépôt, une fontaine, un ensemble composé de six appartements et treize cimetières. Au centre ville de Muş, les maisons en général sont souvent bâties sur base d’adobes et se composent de deux étages. Les maisons des quartiers de Minare, Kale et Dere disparaissent petit-à-petit du fait qu’elles sont sises dans le centre de la ville. Ces maisons présentent des caractéristiques particulières à Muş par ses modalités des façades. Les pierres tombales identifiées dans le district de Varto attirent l’attention par leurs sculptes humaines et animales. Les pierres tombales identifiées dans les villages de Hasköy et Korkut portent des motifs d’épées et de boucliers. Les monuments commémoratifs et les pierres tombales varient en terme de matériaux, de formes et de styles selon la région et l’époque. Les œuvres identifiées appartiennent en général à l’époque Ottomane (XVI-XIXème siècles). Les cimetières étudiés présentent des caractères différents les uns des autres. Cette situation montre clairement la richesse de la région de Muş. Certains des motifs sur les pierres tombales présentent particulièrement des différences par rapport aux autres villes de la région. Les tombes historiques se trouvant dans des cimetières se détériorent jour après jour à cause de facteurs naturels ou humains. En outre, les nouvelles inhumations dans tous ces cimetières continuent à favoriser la dégradation.